Tien jaar na de ontruiming van de Jungle van Calais: duizenden vluchtelingen zitten nog altijd vast aan de Frans-Britse grens

Tien jaar nadat de beruchte ‘Jungle’ van Calais werd ontruimd, blijven duizenden vluchtelingen vastzitten aan de Frans-Britse grens. Het tentenkamp mag dan verdwenen zijn, de humanitaire crisis is dat niet. Volgens Artsen Zonder Grenzen (AZG) leven vandaag nog steeds duizenden mensen in mensonwaardige omstandigheden langs de Franse noordkust, met zware gevolgen voor hun fysieke en mentale gezondheid.

23/10/26

Rook boven de ‘Jungle’ van Calais, nadat tijdens de gedwongen ontruiming en ontmanteling van het kamp onderkomens in brand zijn gestoken. 27 oktober 2016. ©Samuel Hanryon/MSF

Op 24 oktober 2016 startte de ontmanteling van de Jungle van Calais, destijds een van de grootste sloppenwijken van Europa. Tot 10.000 mensen verbleven er in afwachting van de oversteek naar het Verenigd Koninkrijk. Vandaag zijn de vluchtelingenkampen niet verdwenen, maar verspreid geraakt over de hele noordkust van Frankrijk.

Die versnippering is het gevolg van het zogenaamde beleid van ‘zero point of fixation’, dat moet voorkomen dat er opnieuw grote kampen ontstaan. Kampen worden daarom regelmatig ontruimd en hulpvoorzieningen op afstand gehouden. Daardoor worden mensen op de vlucht steeds verder verdreven naar afgelegen en onveilige locaties, vaak langs spoorwegen of drukke verkeersassen.

De versnippering van de kampen maakt het opsporen van kwetsbare personen aanzienlijk moeilijker, en daarmee ook het optreden van hulporganisaties. Volgens AZG verergert dit beleid de humanitaire situatie aanzienlijk. De organisatie ziet dagelijks mensen die kampen met angststoornissen, depressie, slapeloosheid en posttraumatische stress.

De voortdurende onzekerheid, de herhaalde ontruimingen en het ontbreken van een veilige plek om te rusten hebben een zware impact op de mentale gezondheid van mensen. De levensomstandigheden vormen vandaag een van de belangrijkste oorzaken van menselijk leed aan de grens, en zijn nagenoeg even ingrijpend als een schipbreuk of het verlies van een naaste.

Meer vrouwen en meisjes in de kampen

Vooral in de regio rond Duinkerke baart de situatie zorgen. Naar schatting 2.000 mensen leven er in geïsoleerde kampementen. Hulporganisaties merken er ook een stijging van het aantal vrouwen en minderjarige meisjes op. Zij blijven vaak onder de radar en ondervinden grote moeilijkheden om toegang te krijgen tot gezondheidszorg, waaronder seksuele en reproductieve zorg.

AZG organiseert daarom wekelijkse mobiele consultaties met medische, gynaecologische en psychologische ondersteuning.

"Een gebied waar fundamentele rechten het meest worden geschonden"

Tijdens een hoorzitting voor een Franse parlementaire onderzoekscommissie verklaarde Camille Niel, coördinatrice van AZG in Frankrijk:

"Vandaag stellen we een alarmerende situatie vast: op het Franse vasteland is de noordkust het gebied waar de rechten van mensen op de vlucht het meest worden geschonden en waar zij het minst worden beschermd."

Enkele maanden later concludeerde de commissie dat de humanitaire hulp aan de kust nog steeds ontoereikend is en onvoldoende aansluit bij de behoeften van de aanwezige vluchtelingen.

Oproep tot beleidswijziging

Volgens AZG toont het afgelopen decennium vooral de grenzen van het Europese migratiebeleid. De maatregelen van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie slagen er niet in mensen tegen te houden die het Kanaal willen oversteken, maar dwingen hen wel tot steeds gevaarlijkere routes."Dit beleid houdt mensen gevangen in extreme onzekerheid, tast hun gezondheid aan en brengt hen ertoe hun leven te riskeren", stelt de organisatie. "De situatie aan de Frans-Britse grens is onhoudbaar. Een fundamentele koerswijziging is noodzakelijk."