Somalië: uitblijvende regen en scherpe terugval in noodhulp

Somalië behoort tot de meest klimaatgevoelige landen ter wereld en wordt al jaren getroffen door terugkerende droogtes en overstromingen. Na vier opeenvolgende mislukte regenseizoenen dreigen volgens recente VN-rapporten 4,4 miljoen mensen tegen eind 2025 te belanden in een crisisniveau van voedselonzekerheid of erger, waaronder 1,85 miljoen kinderen jonger dan vijf die risico lopen op acute ondervoeding. Meer dan 3,3 miljoen mensen zijn inmiddels ontheemd, velen op zoek naar hulp in overvolle kampen in en rond Baidoa en Mudug.

Ondertussen bereikt de humanitaire financiering het laagste niveau in tien jaar. In 2025 sloten meer dan 200 gezondheids- en voedingsfaciliteiten hun deuren, en daalde de voedselhulp van 1,1 miljoen naar slechts 350.000 mensen per maand.

Scherpe stijging ondervoeding en ziekte-uitbraken

In Baidoa noteerden AZG‑teams in oktober 2025 een toename van 48% in het aantal opnames voor ernstige acute ondervoeding ten opzichte van de maand ervoor. In dezelfde maand behandelden teams 189 kinderen voor vermoedelijke mazelen, waarvan 95% nog nooit gevaccineerd werd. In Mudug steeg het aantal opnames voor ernstige acute ondervoeding in therapeutische voedingscentra met 35%.

“We zien kinderen in kritieke toestand aankomen na dagenlang reizen zonder voedsel of water”, zegt Allara Ali, projectcoördinator van Artsen Zonder Grenzen in Somalië. “Door de droogte drogen niet alleen de putten uit, maar ook het gebruikelijke netwerk van hulp waarop families rekenen. Onze teams behandelen ondervoeding en uitbraken van mazelen en difterie, maar het aantal patiënten overschrijdt onze capaciteit. Zonder directe toegang tot water en gezondheidszorg zullen nog meer mensen sterven aan volledig vermijdbare oorzaken.”

Waterprijzen onbetaalbaar, kampen overvol

De droogte verwoest lokale bestaansmiddelen en dwingt gezinnen om opnieuw te vluchten. In veel kampen is schoon water nauwelijks beschikbaar. Een vat van 200 liter kost momenteel tussen 2,50 en 4,00 dollar – een bedrag dat de meeste families onmogelijk kunnen betalen.

“Water is onbetaalbaar voor ons. We hebben een groot tekort aan voedsel en water, en we zijn bang voor ziekten zoals cholera,” vertelt Kaltuma Kerow, een 35‑jarige moeder in een kamp in Baidoa. “Honger en het gebrek aan schoon water maken alles erger.”

Ook voor Rahma Bashiir uit Galkayo stapelen de problemen zich op: “Al mijn geiten en schapen zijn gestorven. Een vat schoon water kost 4 dollar. Onze kinderen worden ziek van het drinken van zout water. En geneesmiddelen werken niet tegen honger.”

AZG voert noodwateroperatie op, maar noden blijven enorm

In december 2025 startte Artsen Zonder Grenzen een noodoperatie om water te vervoeren naar kampen in Baidoa. Half januari hadden teams meer dan 6 miljoen liter veilig drinkwater verdeeld in 17 kampen, waar waterzakken en zonne‑energieverlichting werden geïnstalleerd om de veiligheid te verbeteren. Ondanks deze inspanningen overstijgen de noden ruimschoots de beschikbare middelen.

“Deze crisis is niet alleen ernstig—ze was voorspelbaar en grotendeels te voorkomen,” benadrukt Elshafie Mohamed, landvertegenwoordiger van Artsen Zonder Grenzen in Somalië. “De humanitaire financiering is op zijn laagste punt in tien jaar en miljoenen mensen hebben daardoor geen toegang tot zorg, eten of water. Zonder onmiddellijke actie zal het verlies aan mensenlevens de komende maanden dramatisch toenemen.”

Dringende oproep tot opschaling van hulp

Artsen Zonder Grenzen roept donoren en autoriteiten op om onmiddellijk noodhulp op te schalen, inclusief voedingsprogramma’s, vaccinatiecampagnes en water- en sanitaire voorzieningen. Nu het droge Jilaal‑seizoen aanbreekt en de behoeften verder zullen toenemen, pleit AZG voor snelle interventies én investeringen op langere termijn, zoals klimaatbestendige waterinfrastructuur en een duurzame ondersteuning van essentiële gezondheidsdiensten.

“Zonder een gecoördineerde, multisectorale respons dreigt een catastrofaal verlies aan mensenlevens,” aldus AZG.