Soedan: AZG roept op tot herstel van routinematige vaccinatie na nieuw rapport
Gedurende iets meer dan twee jaar (oorlogs)tijd behandelden teams van Artsen Zonder Grenzen (AZG) in Darfoer bijna 30.000 patiënten met ziekten die voorkomen hadden kunnen worden door vaccinatie. Dat blijkt uit een nieuw rapport van AZG. Mazelen was veruit de meest voorkomende ziekte, vooral onder niet-gevaccineerde kinderen. AZG roept de Soedanese gezondheids- en politieke autoriteiten op om de administratieve obstakels weg te nemen die de invoer van vaccins naar Darfoer blokkeren. Daarnaast vragen we donorlanden en de Verenigde Naties om meer middelen vrij te maken en vaccins ter beschikking te stellen van de gezondheidsautoriteiten. Zonder onmiddellijke actie zullen uitbraken blijven toenemen en zullen mensen blijven sterven aan ziekten die vandaag perfect voorkomen kunnen worden.
Rapportsamenvatting (ANG)
Vaccine-Preventable Disease Outbreaks in Darfur - Summary
PDF 1.5 MB
Volledig rapport (ANG)
Vaccine-Preventable Disease Outbreaks in Darfur - Report.pdf
PDF 11 MB
Tussen januari 2024 en april 2026 registreerden gezondheidsvoorzieningen die door AZG worden ondersteund in vier staten van Darfoer meer dan 28.000 gevallen van mazelen en bijna 2.000 gevallen van kinkhoest. Driekwart van de patiënten met mazelen was niet gevaccineerd en 69 procent was jonger dan vijf jaar.
"Verschillende gebieden, waaronder Tawila, El Geneina, Rokero, Zalingei, Nyala en Oost-Jebel Marra, werden meerdere jaren na elkaar getroffen door de ziekte", zegt Sebastián Traficante, noodcoördinator van AZG in Darfoer. "Dat toont aan dat uitbraken niet volledig onder controle werden gebracht en dat er ondanks herhaalde vaccinatiecampagnes grote immuniteitslacunes blijven bestaan. Onze teams behandelen voortdurend kinderen voor ziekten die voorkomen hadden kunnen worden met een vaccin. Veel kinderen bereiken onze ziekenhuizen in kritieke toestand en overleven het niet."
Gezondheidssysteem zwaar getroffen door oorlog
Volgens het rapport was de overdracht van mazelen bijzonder hoog in Zuid-Darfoer. Daar werden alleen al in de eerste vier maanden van 2026 meer dan 10.600 vermoedelijke gevallen geregistreerd, meer dan in heel 2025.
Door vaccinatie te voorkomen ziekten vormen een bijzonder groot risico wanneer ze samengaan met aandoeningen zoals malaria en ondervoeding, die wijdverspreid zijn in Darfoer.
Na meer dan 3 jaar oorlog wordt Soedan geconfronteerd met een van de grootste humanitaire crises ter wereld. 34 miljoen mensen hebben er humanitaire hulp nodig en 21 miljoen mensen hebben geen toegang tot basis- of levensreddende gezondheidszorg doordat het gezondheidssysteem grotendeels is ingestort. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is meer dan een derde (37%) van de gezondheidsvoorzieningen in het land niet meer operationeel. De faciliteiten die nog functioneren, kampen met ernstige tekorten aan personeel, medicijnen, vaccins, materiaal en voorraden. Bovendien beschikken veel centra niet langer over een betrouwbare koelketen om vaccins veilig te bewaren.
"De routinematige vaccinatie bereikt steeds minder mensen, vooral in afgelegen gebieden", zegt dokter Saiful Islam, medisch noodcoördinator van AZG voor Zuid-Darfoer. "De aanvoer, het transport en de opslag van vaccins worden voortdurend belemmerd door administratieve vertragingen, bijvoorbeeld bij invoervergunningen en reisvergunningen. Daarnaast functioneren veel vaccinatiekantoren op staatsniveau niet meer, waardoor toezicht en opvolging ontbreken. Veel gezondheidsvoorzieningen beschikken ook niet over vast vaccinatiepersoneel en zijn afhankelijk van vrijwilligers."
Niet alleen de beschikbaarheid van vaccins, maar ook de toegang ertoe blijft een groot probleem. In Zuid-Darfoer beschikt slechts een beperkt aantal gezondheidsvoorzieningen over een volledig functionerende koelketen. In Centraal-Darfoer meldden AZG-teams dat vertragingen bij de levering van vaccins en administratieve goedkeuringen de respons op uitbraken aanzienlijk vertraagden.
Wanneer vaccinatiediensten gemeenschappen niet bereiken, moeten gezinnen zelf op zoek naar zorg. Door de oorlog zijn inkomens echter ingestort en zijn de prijzen sterk gestegen. Voor veel ouders is zelfs het vervoer naar het dichtstbijzijnde gezondheidscentrum onbetaalbaar.
"Mijn kind was nooit gevaccineerd omdat we in een landbouwgebied wonen, op ongeveer drie uur van Sortony", vertelt Fauzia, moeder van de driejarige Faiz. "Tijdens het regenseizoen is reizen nog moeilijker. Veel kinderen in onze regio worden getroffen door ziekten die voorkomen hadden kunnen worden door vaccinatie."
Faiz werd opgenomen in het ziekenhuis van Rokero in Centraal-Darfoer met vermoedelijke kinkhoest. Na verder onderzoek stelde het medische team van AZG vast dat hij ook meningitis en tetanus had. Na zestien dagen in isolatie overleed hij.
Noodvaccinatiecampagnes alleen volstaan niet
Ook de surveillance van uitbraken blijft ontoereikend. Door een gebrek aan monitoring worden uitbraken vaak pas opgemerkt wanneer de ziekte zich al wijd heeft verspreid. Daardoor komen noodvaccinatiecampagnes vaak te laat op gang.
Sinds 2024 werden op verschillende plaatsen in Darfoer noodvaccinatiecampagnes georganiseerd die hebben geholpen om uitbraken in te dammen. Zulke campagnes redden levens, maar kunnen routinematige vaccinatie niet vervangen. Ze moeten bovendien efficiënter worden opgezet en waar mogelijk bescherming bieden tegen meerdere ziekten tegelijk.
In Tawila, in Noord-Darfoer, werden tussen januari en april 2026 meer dan 1.900 patiënten met mazelen behandeld. Na een massale noodvaccinatiecampagne die 130.000 kinderen bereikte in Tawila en de omliggende kampen voor intern ontheemden, stopte de overdracht van de ziekte binnen de gemeenschap vrijwel volledig. Tussen april en september 2026 daalde het aantal gevallen tot 96, een afname van 95 procent.
"Deze campagnes redden levens en we zien het aantal gevallen nadien sterk dalen", zegt Traficante. "Maar zonder duurzame investeringen in routinematige vaccinatie, koelketens, gespecialiseerd personeel en ziektebewaking zullen uitbraken van mazelen, kinkhoest en andere vermijdbare ziekten blijven terugkeren in heel Darfoer."
"Vaccinatie in Darfoer en de rest van Soedan moet worden aangepast aan de realiteit van het conflict", vervolgt Traficante. "Dat betekent mobiele vaccinatieteams, outreachactiviteiten en inhaalvaccinaties. Zo kunnen niet-gevaccineerde kinderen worden bereikt waar ze zich bevinden en kunnen uitbraken sneller worden opgespoord."
AZG roept gezondheidsautoriteiten, donorlanden en VN-organisaties op om mobiele vaccinatieactiviteiten en inhaalvaccinaties in Darfoer en de rest van Soedan financieel en logistiek te ondersteunen. Daarnaast moeten alle strijdende partijen en autoriteiten in Soedan de administratieve obstakels voor de invoer en het transport van vaccins onmiddellijk wegnemen.
Zalingei, Central Darfur, Sudan. A vaccinator holds a syringe at the MSF-supported Zalingei Teaching Hospital. Maxime Le Lijour/MSF
Rokero, Central Darfur, Sudan. Mohadza, five years old, with her mother Fadna in the isolation ward of Rokero hospital in Sudan's Jabel Marra. She was admitted for suspected whooping cough, which is preventable by vaccines. The laboratory of the hospital has limited capacity, and cannot confirm cases of whooping cough. Maxime Le Lijour/MSF
Nada Suleyman (light blue headscarf), medical interpreter, at Zalingei Teaching Hospital in Central Darfur, Sudan. Maxime Le Lijour/MSF
Jabal Ahmar, Central Darfur, Sudan. An abandoned cold chain room, once used to keep vaccines refrigerated, in a health centre where an MSF and Ministry of Health team set up a mobile clinic for the day. The building previously housed an NGO-supported primary healthcare centre, which closed after USAID funding cuts, leaving the community without regular access to care. Maxime Le Lijour/MSF
Zalingei, Central Darfur, Sudan. Habsa, 3, is treated for tetanus at the MSF-supported Zalingei Teaching Hospital, where she has been admitted with her mother, Marim Suliman Fadul, with tetanus and malaria. Maxime Le Lijour/MSF
Jabal Ahmar, Central Darfur, Sudan. An MSF staff walks toward a health centre where MSF set up a mobile clinic for the day. The building previously housed an NGO-supported primary healthcare centre, which closed after USAID funding cuts, leaving the community without regular access to care. Maxime Le Lijour/MSF
Rokero, Central Darfur, Sudan. MSF medical doctor Algadi visits three-year-old Faiz in the isolation ward of Rokero hospital, in Sudan's Jabel Marra region, due to suspected whooping cough. Maxime Le Lijour/MSF
Zalingei, Central Darfur, Sudan. View of the pediatric ward of MSF-supported Zalingei Teaching Hospital. Maxime Le Lijour/MSF
Jabal Ahmar, Central Darfur, Sudan. A Ministry of Health vaccinator immunises children under five and women at an MSF-supported mobile clinic in Jabal Ahmar, a remote area of Central Darfur. The area's primary healthcare centre closed after USAID funding cuts, leaving the community without regular access to care. The team provides primary healthcare for children under 15 and pregnant women, along with nutrition screening and treatment and vaccinations. Patients who need further care are referred to Zalingei Teaching Hospital or to Nertiti. Maxime Le Lijour/MSFBROLL + ONDERTITLES (ANG)
MSF388187(High).srt
SRT 2.1 KB
