Overstromingen in Mozambique: Artsen Zonder Grenzen mobiliseert een noodhulprespons van enorme omvang

De overstromingen na de cycloon Idai hebben in Mozambique meer dan een miljoen mensen getroffen. Velen daarvan hebben dringend basishulp nodig om te kunnen overleven. Nu al is duidelijk dat de humanitaire respons op de ramp grootschalig wordt. De noodhulpteams van Artsen Zonder Grenzen hebben hun medische hulpverlening opgestart en breiden die nog uit met noodhulpsystemen die volledig geactiveerd worden.

Begin maart passeerde een storm over Malawi, met zware regens tot gevolg. Over zee, voor de kust van Mozambique, zwelde de stormcel aan tot de cycloon Idai om in de late nacht van 14 maart terug te keren naar land.  Daar richtte Idai een ravage aan in de Mozambikaanse havenstad Beira –  een stad van zo'n 500.000 inwoners – en in de omliggende wijken waar het de levens en het levensonderhoud van honderdduizenden mensen heeft verwoest. Volgens de regering heeft de cycloon tot dusver minstens 447 mensen gedood en duizenden gebouwen - huizen, scholen, gezondheidscentra en ziekenhuizen - in het hele gebied beschadigd of verwoest. Veel gezinnen zijn dakloos; de meeste gemeenschappen hebben geen betrouwbare toegang tot drinkbaar water of elektriciteit.

Noodhulpteams ter plaatse

Zodra de luchthaven in Beira opnieuw werd geopend, stuurde Artsen Zonder Grenzen een klein noodhulpteam uit Maputo om de nood aan een grootschalige noodhulp in Beira en omgeving te beoordelen. Dit eerste team is ondertussen uitgebreid naar meer dan 60 internationale medewerkers, die zij aan zij met het vaste personeel van ons hiv-project  in Beira werken. Daarnaast nemen we nog extra lokaal personeel in dienst om aan de medische noden te voorzien.

"De cycloon heeft een spoor van verwoesting achtergelaten. Duizenden huizen zijn verwoest, waardoor de gemeenschap kwetsbaar is geworden en blootgesteld is aan de elementen", stelt Gert Verdonck, de noodhulpcoördinator van Artsen Zonder Grenzen in Beira.  "Er is een tekort aan  voedsel, drinkbaar water en gezondheidszorg. We verwachten de komende dagen en weken een drastische toename van ziektes die door water worden overgedragen, huidinfecties, infecties van de luchtwegen en malaria. Daarbovenop is ook het lokale gezondheidssysteem, met reguliere diensten zoals hiv-behandeling en gezondheidszorg voor moeders, ontwricht".

Acute waterige diarree door ondrinkbaar water

In drie gezondheidscentra werken onze teams in Beira samen met het ministerie van Volksgezondheid om mensen met acute waterige diarree te behandelen en om de stormschade te herstellen. We breiden deze zorg nog uit met minstens één extra gezondheidscentrum, naarmate meer personeel en voorraden toekomen in Beira aankomen, zodat patiënten met ernstige diarree kunnen worden behandeld met levensreddende orale en intraveneuze rehydratie. De afgelopen dagen hebben onze teams honderden  patiënten met acute waterige diarree behandeld.

"Het watervoorzieningssysteem in Beira heeft serieuze schade opgelopen, waardoor veel mensen geen toegang hebben tot veilig en  drinkbaar water”, verklaart Verdonck. “Zij hebben dus geen andere keuze dan te drinken uit vervuilde waterputten, of zelfs uit stilstaand water langs de kant van de weg, wat natuurlijk resulteert in een toename van het aantal patiënten met diarree.”

Primaire gezondheidszorg via mobiele klinieken

Via mobiele klinieken bieden onze teams - bestaande uit artsen, verpleegkundigen, gezondheidswerkers en adviseurs -  ook primaire gezondheidszorg aan de zwaarst getroffen gemeenschappen. Zij bezoeken de armere regio's van Beira en enkele van de 37 doorgangscentra waar ontheemde mensen tijdelijk onderdak kunnen vinden.

"Dankzij onze langdurige samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid om hiv in Mozambique te behandelen, hebben we sterke banden met het land en waren we in staat om snel te reageren", zegt Verdonck. "Veel van onze patiënten en hun families hebben alles verloren, dus onze mobiele klinieken verstrekken niet enkel eerstelijnsgezondheidszorg: we willen ook echt aanwezig zijn voor de gemeenschap die in grote nood verkeert.”

Tot nu toe hebben de mobiele klinieken vooral patiënten met diarree, infecties aan de luchtwegen, huid- en wondinfecties en verwondingen bij mensen die hun huizen proberen herop te bouwen, behandeld. Patiënten die behoefte hebben aan meer uitgebreide medische zorg, brengen we naar het ziekenhuis of naar een nabijgelegen gezondheidscentrum.

Artsen Zonder Grenzen breidt haar respons verder uit

Artsen Zonder Grenzen heeft ondertussen vanuit België vier gecharterde cargovluchten met noodmateriaal naar Beira gestuurd. Deze week staan nog minstens drie andere cargovluchten gepland, met vertrek vanuit België, Dubai en Frankrijk. Die massale mobilisatie van medische cargo wordt de komende weken voortgezet.

Gezien de eerste resultaten van verschillende gezondsheidsonderzoeken en na de beoordeling van de toegang tot drinkbaar water van onze water- en sanitatiespecialisten, breiden we onze respons verder uit naar het binnenland ten zuiden van Beira, in de provincies Manica en Sofala, met de zwaar getroffen steden Buzi en Dondo.

Over MSF/AZG

Artsen Zonder Grenzen is een medisch-humanitaire noodhulporganisatie, met projecten in meer dan 60 landen wereldwijd.