Israël verstikt Gaza en ontmantelt levenscondities

Het afgelopen jaar is de fysieke insluiting van de bevolking in Gaza steeds definitiever geworden door de instelling van de Israëlische ‘Gele Lijn’. Wat oorspronkelijk voorgesteld was als een tijdelijke, eerste fase van militaire terugtrekking en een cruciaal onderdeel van het handhaven van het zogenaamde staakt-het-vuren, is nu versterkt door militaire posities, aarden wallen en voortdurende sloopwerkzaamheden. Bovendien schuift de Gele Lijn steeds verder naar het westen op, waardoor de bevolking in een steeds kleiner gebied wordt ingesloten. Israëlische troepen bezetten nu ongeveer 65 procent van Gaza en gebruiken de lijn om een duidelijke grens rond dit gebied te trekken.

Bij elke verplaatsing van de Gele Lijn wordt de dreiging voor mensen die in de buurt wonen steeds directer. Dat ze niet duidelijk of consistent afgelijnd is, maakt de onzekerheid des te intenser. Iedereen die in de buurt komt van de lijn, loopt het risico om door Israëlische troepen te worden neergeschoten, en teams van Artsen Zonder Grenzen blijven mensen behandelen met schotwonden die in de buurt zijn opgelopen.

De opmars van de lijn verstoort ook de levering van essentiële hulp: zo heeft AZG bijvoorbeeld watertransporten moeten stopzetten door schietincidenten in de buurt van gemeenschappen die dicht bij de Gele Lijn wonen.

“De Gele Lijn is niet zomaar een lijn op een kaart”, zegt Amande Bazerolle, hoofd noodhulp van Artsen Zonder Grenzen in Gaza, Palestina. " Ze is een mechanisme geworden voor omsingeling en etnische zuivering, en snijdt gemeenschappen af van infrastructuur, gezondheidszorg, water en andere essentiële zaken die ze nodig hebben om te overleven.”

Het geweld blijft ook niet beperkt tot de gebieden rond de Gele Lijn. Alleen al in juni en juli hebben AZG-teams, ondanks een zogenaamd staakt-het-vuren, meer dan 1.200* gevallen van geweldgerelateerd trauma behandeld in heel Gaza, door explosies, brandwonden, schotwonden en verwondingen als gevolg van fysiek geweld. In de afgelopen drie jaar hebben onze teams meer dan 200.000 traumagevallen* behandeld, waaronder verwondingen als gevolg van opzettelijk fysiek geweld, terwijl het militaire offensief van Israël meer dan 74.000 mensen het leven heeft gekost, waaronder meer dan 20.000 kinderen.

Verspreiding van ziekten

Nu Israël de Palestijnen in steeds kleinere gebieden opsluit, moeten gezinnen in overbevolkte en onleefbare omstandigheden leven, zonder voldoende toegang tot schoon water, sanitaire voorzieningen, onderdak of gezondheidszorg. Dat geeft heel wat infecties vrij spel. Alleen al dit jaar hebben AZG-teams meer dan 11.000 gevallen van huidziekten zoals schurft behandeld, terwijl er in juni en juli meer dan 1.500 gevallen van waterpokken werden geregistreerd.

“De meeste mensen hebben minder dan zes liter water voor huishoudelijk gebruik per dag en beperkte toegang tot basisartikelen voor hygiëne, zoals zeep en wasmiddel”, zegt dr. Murad Asaliyya, manager medische activiteiten in Gaza. “We behandelen gastro-enteritis, acute luchtweginfecties, tal van huidaandoeningen, hepatitis, bacteriële huidinfecties, schurft en luizen. Tegelijkertijd kampen we met ernstige tekorten aan medische benodigdheden. Zelfs de crème die we nodig hebben om schurft te behandelen, is door de Israëlische autoriteiten aan beperkingen onderworpen.”

Artsen Zonder Grenzen heeft in augustus meer dan 2,1 miljoen liter drinkwater per dag uitgedeeld, maar de omvang van de behoefte blijft ver boven wat onder deze beperkingen kan worden vervuld.

Beperkingen op basisbenodigdheden

De afgelopen drie jaar is de toegang tot gezondheidszorg dramatisch verslechterd: ziekenhuizen raken steeds vaker zonder basisbenodigdheden en patiënten hebben geen toegang tot essentiële medicijnen en behandelingen. Beperkingen op essentiële benodigdheden zoals motorolie en reserveonderdelen leggen ook de infrastructuur lam die nodig is om ziekenhuizen, ambulances en watersystemen draaiende te houden; generatoren vallen nu al uit en het vervoer van water per tankwagen is teruggeschroefd.

De vernietiging van het gezondheidszorgsysteem in Gaza, de schade aan meer dan 80 procent van alle gebouwen in Gaza1, en de levenslange gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid als gevolg van herhaaldelijk geweld en ontheemding, zullen veel verder reiken dan het heden en een betekenisvol herstel de komende jaren onmogelijk maken.

Geweld reikt verder dan Gaza

Deze crisis blijft ook niet beperkt tot Gaza. Sinds 2023 zijn gewelddadige aanvallen door kolonisten, militaire operaties en invallen in woningen, ontheemdenkampen en landbouwgrond, de illegale uitbreiding van nederzettingen, ontheemding, het slopen van huizen en bewegingsbeperkingen in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem snel geëscaleerd, met name dit jaar. Patiënten in de klinieken van Artsen Zonder Grenzen vertellen de teams over huizen die door Israëlische troepen worden gesloopt, aanvallen door kolonisten en gestolen vee. Het beleid van geweld, intimidatie en gedwongen ontheemding dat Palestijnen treft, reikt verder dan Gaza en leidt tot verdere versnippering van het bezette Palestijnse gebied.

“Het zal generaties duren om te herstellen van de schade die de afgelopen drie jaar en in de voorgaande decennia al is aangericht, terwijl de ondraaglijke gevolgen van de voortdurende genocide door Israël nog steeds elke dag voelbaar zijn”, zegt Bazerolle. “Vernieling, ontheemding en ontbering zijn genormaliseerd – en Israël voert ze straffeloos uit. Regeringen moeten nu ingrijpen om ervoor te zorgen dat Israël een einde maakt aan de vernielingen en het doden, etnische zuiveringen voorkomt en ophoudt de Palestijnen de middelen om te overleven te ontzeggen.”

EINDE

* Dit verwijst naar gevallen, niet naar patiënten, inclusief nieuwe of vervolgconsulten.

19 oktober 2023 – Mohammed Hawajari, verpleegkundige bij Artsen zonder Grenzen, brengt een verband aan bij een jongetje in de brandwondenkliniek van Artsen zonder Grenzen, nadat het jongetje brandwonden had opgelopen bij een luchtaanval. De afgelopen drie jaar hebben teams van Artsen zonder Grenzen Palestijnen chirurgische zorg, wond- en brandwondenzorg, screening op en behandeling van ondervoeding, verloskundige en pediatrische zorg en andere essentiële diensten geboden op een moment dat daar dringende behoefte aan was. Artsen Zonder Grenzen beheert of ondersteunt momenteel vier ziekenhuizen, ondersteunt daarnaast vier algemene gezondheidscentra en is actief in vijf klinieken en vier medische posten, zowel in het noorden als in het zuiden van de Gazastrook.

20 november 2023 – Vijf duidelijk gemarkeerde voertuigen van Artsen zonder Grenzen die voor een kliniek van de organisatie in Gaza-stad geparkeerd stonden, zijn vernield tijdens een interventie door Israëlische troepen. Drie jaar later hebben aanvallen op zorginstellingen en beperkingen op de invoer van essentiële hulpgoederen de verstrekking van medische zorg ernstig belemmerd. Ziekenhuisgeneratoren, ambulances, waterpompen en watertankwagens zijn afhankelijk van motorolie en reserveonderdelen om te kunnen blijven functioneren. Toch blijven de Israëlische autoriteiten de invoer hiervan in Gaza blokkeren, waardoor de diensten worden verstoord waarop mensen vertrouwen om te overleven.

21 november 2023 – witbord van het Al-Awda-ziekenhuis in het noorden van Gaza, na een aanval waarbij drie artsen om het leven kwamen, onder wie twee medewerkers van Artsen Zonder Grenzen. Sinds 7 oktober zijn bijna 2.300 gezondheids- en humanitaire hulpverleners om het leven gekomen, waaronder 15 van onze collega’s bij Artsen Zonder Grenzen.

12 december 2023 – Het medisch personeel krijgt te maken met een enorme toestroom van traumapatiënten in het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis. Het Nasser-ziekenhuis was een van de weinige overgebleven ziekenhuizen in het zuiden van de Gazastrook geworden die spoedeisende chirurgische zorg konden verlenen. Ziekenhuizen en gezondheidsinstellingen stonden onder enorme druk, omdat er ongekend veel gewonden binnenkwamen en duizenden mensen in en rond de ziekenhuizen hun toevlucht zochten.13 maart 2024 – Een kamer in het Nasser-ziekenhuis, na weken van gevechten en een belegering die uitmondde in het binnendringen van Israëlische troepen in het ziekenhuis. Drie jaar later meldde de WHO dat 94% van de ziekenhuizen in Gaza beschadigd of verwoest was, waarbij slechts 19 van de 36 ziekenhuizen in de Gazastrook nog operationeel waren, waarvan vele slechts beperkte zorg konden bieden.

13 mei 2024 – Ontheemde Palestijnen in Rafah, in het zuiden van de Gazastrook, dragen hun bezittingen terwijl ze vertrekken na een evacuatiebevel van het Israëlische leger. Tijdens de eerste maanden van het Israëlische militaire offensief werden veel gezinnen herhaaldelijk ontheemd, met name uit het noorden en het midden van de Gazastrook. Begin 2024 verbleven er in Rafah al ongeveer 1,5 miljoen mensen die daar hun toevlucht hadden gezocht. Vervolgens hebben de Israëlische strijdkrachten ook Rafah zwaar verwoest.

7 november 2024 – Een blik op de overvolle tenten in de wijk Attar in Khan Younis, in het zuiden van de Gazastrook, waar ontheemde gezinnen in krappe omstandigheden leven met beperkte toegang tot basisbehoeften, zoals water, voedsel en kleding. Sinds 7 oktober is 82 procent van de gebouwen in Gaza beschadigd, waarvan tweederde volgens de UNRWA volledig is verwoest. Duizenden mensen worden gedwongen om in gevaarlijke omstandigheden te leven met beperkte toegang tot schoon water en toiletten. Bijna 90 procent van de water- en sanitaire infrastructuur in Gaza is beschadigd of verwoest, waaronder ontziltingsinstallaties, boorgaten, pijpleidingen en rioleringssystemen.

1 februari 2025 – Kinderen houden lege potten vast in een gemeenschapskeuken in het noorden van Gaza. Na maanden van belegering door de Israëlische regering en beperkingen op voedsel en hulp heeft de Integrated Food Security Phase Classification (IPC) op 22 augustus 2025 officieel bevestigd dat er in Gaza hongersnood heerst. Teams van Artsen Zonder Grenzen (AZG) stelden in januari 2024 de eerste gevallen van ondervoeding bij kinderen vast. Tussen toen en maart 2026 nam Artsen Zonder Grenzen 4.950 kinderen onder de 15 jaar op wegens acute ondervoeding, waarvan 98 procent jonger was dan vijf jaar, terwijl 3.482 zwangere en borstvoeding gevende vrouwen werden ingeschreven in poliklinische voedingsprogramma’s. Drie jaar later is de ondervoeding relatief gestabiliseerd te midden van het zogenaamde staakt-het-vuren, maar de situatie blijft uiterst kwetsbaar, waarbij mensen te maken hebben met beperkte toegang tot voedsel en essentiële benodigdheden.25 juli 2025 – Palestijnen verzamelen zich bij een uitgiftepunt van de Gaza Humanitarian Foundation (GHF) in Netzarim, waarbij ze hun leven op het spel zetten om voedsel te krijgen. De Israëlische autoriteiten hebben het door de VN geleide distributiesysteem voor humanitaire hulp ontmanteld en vervangen door de GHF in gebieden die onder Israëlische militaire controle staan en worden „beveiligd“ door particuliere Amerikaanse gewapende aannemers. Tussen 7 juni en 24 juli 2025 hebben gezondheidscentra van Artsen Zonder Grenzen (AZG) in de buurt van GHF-locaties 1.380 gewonden opgevangen, waaronder 28 lichamen, en 174 mensen met schotwonden behandeld. Een jaar later behandelt AZG nog steeds mensen die op GHF-locaties levensveranderende verwondingen en trauma’s hebben opgelopen.

9 oktober 2025 – Een ontheemde moeder en dochter bereiden een maaltijd boven een open vuur in hun geïmproviseerde tent in Khan Younis. OCHA schat dat 90 procent van de bevolking van Gaza meerdere keren ontheemd is geraakt. Sinds oktober 2025 is Gaza steeds verder versnipperd geraakt door een onduidelijk gemarkeerde en voortdurend verschuivende, door het leger gecontroleerde „gele lijn”, die gebieden met verschillende niveaus van Israëlische militaire controle van elkaar scheidt. Het Israëlische leger heeft naar schatting 58,9 procent van de Gazastrook volledig onder controle, waardoor de bewegingsvrijheid en de toegang voor burgers en humanitaire hulpverleners ernstig worden beperkt. Wanneer ook rekening wordt gehouden met de ongemarkeerde bufferzone, bekend als de ‘oranje lijn’, stijgt het getroffen gebied tot naar schatting 64,9 procent van Gaza.23 maart 2026 – Een fysiotherapeut van Artsen Zonder Grenzen past een 3D-geprint masker aan bij Joud, een vierjarige patiënt met brandwonden. Deze op maat gemaakte maskers helpen littekenvorming en verlies van gezichtsfuncties te voorkomen, maar de productie ervan is moeilijk omdat de toegang tot de benodigde materialen beperkt is. Sinds 1 januari 2026 is de registratie van Artsen Zonder Grenzen in Israël ingetrokken, waardoor internationale medewerkers van Artsen Zonder Grenzen Gaza niet meer mogen binnenkomen en hulpgoederen van Artsen Zonder Grenzen het gebied niet meer kunnen bereiken. Alle internationale medewerkers moesten eind februari het gebied verlaten. De Israëlische autoriteiten hadden 37 hulporganisaties, waaronder Artsen Zonder Grenzen, opgedragen hun activiteiten in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever uiterlijk 31 maart te staken. Artsen Zonder Grenzen heeft zijn werk voortgezet via 1.500 Palestijnse medewerkers die bij de Palestijnse Autoriteit zijn geregistreerd, terwijl internationale medewerkers de hulpverlening op afstand vanuit Amman ondersteunen.

20 april 2026 – Een medewerker van het Al-Helou-ziekenhuis in Gaza-stad controleert een te lichte pasgeborene die in een couveuse ligt. Tussen eind 2024 en begin 2026, tijdens een periode van strenge beperkingen op voedsel en humanitaire hulp, bleek uit een analyse van medische gegevens van Artsen zonder Grenzen dat er hogere percentages vroeggeboorten en sterfte waren onder baby’s van moeders die tijdens de zwangerschap aan ondervoeding leden, evenals hoge percentages miskramen.2 juni 2026 – Doaa, een fysiotherapeute, verwarmt een stuk thermoplastisch materiaal om er een op maat gemaakte spalk van te vormen in het veldhospitaal van Artsen zonder Grenzen in Al-Zawayda, Gaza. Ondanks het zogenaamde staakt-het-vuren worden Palestijnen nog steeds dagelijks geconfronteerd met geweld en verwondingen. Door de genocidale campagne van Israël in Gaza hebben naar schatting 43.000 mensen levensveranderende verwondingen opgelopen, en hebben meer dan 50.000 mensen langdurige revalidatie nodig. Het ministerie van Volksgezondheid heeft ongeveer 6.000 amputaties geregistreerd, waaronder 1.500 bij kinderen. De revalidatiediensten zijn ernstig overbelast, terwijl het nog steeds uiterst moeilijk is om aan gespecialiseerde apparatuur te komen.