Vier jaar grootschalige oorlog in Oekraïne: “het wordt alleen maar erger.”

Na een oorlog die in 2014 begon en vier jaar geleden ernstig escaleerde, is de situatie in Oekraïne zorgelijk, beangstigend en deprimerend. Bovendien wordt ze alleen maar erger, waarschuwt Robin Meldrum, landendirecteur in Oekraïne van Artsen Zonder Grenzen (AZG).

Vrijwel onafgebroken vinden drone- en raketaanvallen plaats, zowel vanuit de frontlinies in regio’s als Sumy, Charkov, Donetsk, Dnipropetrovsk, Zaporizja, Cherson, Mykolajiv en Odessa, als verder westwaarts tot aan de grenzen met Polen en Moldavië. Die hebben niet alleen duizenden gezondheidsvoorzieningen beschadigd, maar in gebieden dicht bij het front zijn steeds minder medische hulpverleners actief vanwege het extreme gevaar.

De toegenomen aanvallen op medische infrastructuur verstoren alle aspecten van het dagelijks leven en brengen basisvoorzieningen in gevaar. ​ Mensen vallen zonder verwarming, stromend water, licht en mogelijkheden om te koken of hygiëne te handhaven, bij temperaturen tot -20°C. Door de voortdurende willekeurige beschietingen wonen veel mensen in beschadigde huizen, vaak met kapotte ramen.

Oekraïense medewerkers

Ook voor de medewerkers van Artsen Zonder Grenzen leveren de gerichte aanvallen op verwarmings- en elektriciteitsnetwerken uitdagende omstandigheden op. AZG-teams hebben sinds juni 2022 al zeven keer ziekenhuizen moeten verlaten, en tientallen mobiele klinieken kunnen niet langer opereren. Vandaag ervaren ook zij lange perioden zonder stromend water of met slechts twee tot drie uur stroom per dag. De honderden Oekraïense medewerkers doorstaan deze omstandigheden al vier jaar en sommigen leven al 12 jaar in oorlog.

Langs de vele kilometers frontlinie werken AZG-teams verder in ziekenhuizen en met mobiele klinieken, maar het zorgsysteem staat op instorten. Ziekenhuizen kampen met een personeelstekort terwijl het aantal patiënten met ernstige trauma’s, chronische aandoeningen en PTSS explosief stijgt. In dorpen in 50 km van het front zijn vooral ouderen achtergebleven – vaak met chronische ziektes zoals diabetes of hypertensie. “Veel van hen komen te laat in het ziekenhuis, in kritieke toestand”, aldus Meldrum.

Naarmate de oorlog voortduurt zal het aantal mensen dat langdurige revalidatie nodig heeft, alleen maar blijven stijgen. Fysiotherapie na amputaties, behandeling van posttraumatische stressstoornissen enzovoort leggen een blijvende en groeiende druk legt op het ministerie van Volksgezondheid, die nog vele jaren zal aanhouden. “Deze crisis is niet tijdelijk”, benadrukt Meldrum,“de gevolgen zullen nog jaren voelbaar zijn”. ​

---

Overzicht activiteiten AZG in Oekraïne

In de eerste twee jaar na de grootschalige invasie richtten de activiteiten van AZG zich op de meest dringende en levensreddende behoeften, zoals spoedverwijzingen, evacuaties, ambulanceverwijzingen, noodhulp dicht bij de frontlinie en direct na grote aanvallen. Nu de gevolgen van de aanhoudende oorlog steeds ernstiger worden, heeft AZG zijn activiteiten uitgebreid.

In gebieden dicht bij de frontlinie blijven de teams:

Ver van de frontlinie doen de teams van Artsen Zonder Grenzen het volgende:

Neem gerust contact op voor een volledig overzicht per regio.

Getuigenissen

Een greep uit de verzameling sterke getuigenissen van medewerkers in Oekraïne. Lees de lange versie op Life above all by MSF

“De ochtend na zware beschietingen gingen mensen nog steeds naar hun werk, gingen kinderen naar school en gingen buren gewoon door met hun leven. Soms leek het alsof iedereen had geleerd om verder te gaan door te doen alsof er niets was gebeurd. Ik vond dit begrijpelijk, maar ook zeer verontrustend. De druk om de normaliteit te handhaven kan een overlevingsstrategie worden, maar kan ook onopgeloste trauma's verbergen. Voor mij zijn de dood en het vieren van het leven onderdeel geworden van dezelfde dag – en soms weet ik nog steeds niet hoe ik dat moet verwerken.”

Ainur Absemetova, MSF-landendirecteur in Oekraïne (2024–2025)

“De nachten met bombardementen kunnen eeuwig lijken. Zelfs nadat het terug stil wordt, blijft je lichaam gespannen, en bang voor wat er had kunnen gebeuren. Tegelijk voel je je opgelucht omdat je veilig bent. Ik heb ongelooflijke solidariteit gezien in de manier waarop mensen elkaar steunen en doorgaan, ondanks de moeilijke tijden”

Christine Mwongera, medisch coördinator van MSF in Oekraïne

"Ik herinner me een van mijn eerste uitstapjes in de stad, toen ik sprak met een man die van het front was gekomen. Terwijl hij zich herinnerde wat hij had meegemaakt, veranderde zijn gezichtsuitdrukking, alsof hij in de oneindigheid staarde. Hij vroeg een voorbijgangster om te helpen met vertalen naar het Engels. Ze stemde toe, maar begon al snel te huilen en legde uit dat haar man momenteel aan het front vecht. Het voelt alsof iedereen een verhaal met zich meedraagt en je nooit weet wanneer je het leed van iemand anders tegenkomt."

Jorge Castro Armijo, projectcoördinator

(1) 6 million refugees from Ukraine UNHCR, January 2026 / 4,6 million IDPs inside country January 2026 - Ministry of Social Policy of Ukraine