Soedan: door bezuinigingen op internationale hulp krijgen miljoenen mensen geen toegang tot gezondheidszorg

Terwijl de oorlog in Sudan onverminderd voortduurt en de humanitaire crisis catastrofale proporties aanneemt, wordt het voor mensen steeds moeilijker om toegang te krijgen tot gezondheidszorg. Gezondheidscentra in het hele land sluiten hun deuren door de ongeziene internationale besparingen op humanitaire hulp. Artsen Zonder Grenzen (AZG) waarschuwt dat het wegvallen van steun voor een crisis die al jarenlang chronisch ondergefinancierd is, levensreddende zorg ontoegankelijk maakt en de weinige overgebleven ziekenhuizen tot het uiterste drijft. Nu wereldleiders samenkomen voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, moeten regeringen en institutionele donoren de financiering van essentiële gezondheidszorg in Sudan beschermen en flexibele overgangsfinanciering voorzien voor gezondheidscentra die met sluiting worden bedreigd.

Toenemende druk op de nog functionerende gezondheidscentra

Nu hulporganisaties zich terugtrekken, blijven lokale gezondheidscentra zonder de nodige middelen of medicijnen achter. Voor patiënten betekent dit dat ze lange en gevaarlijke reizen moeten maken om medische zorg te krijgen. Terwijl ze overal hulp proberen te vinden, vangen de weinige nog operationele ziekenhuizen de toestroom op. Tussen januari en april 2026 steeg het aantal opnames in de door AZG ondersteunde gezondheidscentra in Zalingei en Rokero, in Centraal-Darfur, met 22,5 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. De situatie verslechterde nog verder: alleen al in mei stopten 45 algemene gezondheidscentra in Centraal-Darfur met het ontvangen van steun, nadat de organisatie die hen van middelen voorzag zonder financiering kwam te zitten.

“De oorlog doet de noden in Sudan toenemen, terwijl bezuinigingen de humanitaire respons doen krimpen”, zegt Muhammad Ibrahim, hoofd van de AZG-missie in Sudan. “Het werk van AZG in Sudan wordt volledig privé gefinancierd. Maar wanneer de financiering voor andere gezondheidsdiensten wegvalt, sluiten gezondheidscentra, hebben patiënten minder plaatsen waar ze terechtkunnen en neemt de druk toe op de voorzieningen die overblijven, waaronder die van ons.”

“Donoren moeten essentiële gezondheidsdiensten beschermen en zorgen voor duurzame, flexibele financiering voor organisaties die daarvan afhankelijk zijn”, aldus Ibrahim.

In het vluchtelingenkamp Tanedba, in de staat Gedaref, waar 18.400 vluchtelingen wonen, leidde het plotselinge vertrek van een humanitaire organisatie in juni tot de sluiting van de kraamafdeling en de chirurgische afdeling van het kamp. Zwangere vrouwen die een keizersnede nodig hebben, moeten nu drie uur reizen naar de dichtstbijzijnde stad. AZG heeft de spoeddienst in het kamp overgenomen tot eind 2026.

In 2021 waren er ongeveer 35 hulporganisaties actief in en rond het kamp Um Rakuba in de staat Gedaref. Vandaag zijn dat er nog minder dan 10. Het kamp telt momenteel ongeveer 17.000 vluchtelingen, voornamelijk vrouwen en kinderen.

“Ons ziekenhuis in Um Rakuba is nu de enige levenslijn voor zowel vluchtelingen als de lokale Sudanese bevolking”, zegt Fabrizio Locuratolo, Humanitarian Affairs Manager bij AZG. “Maar de bezuinigingen gaan hier veel verder dan gezondheidszorg. Voedselrantsoenen worden kleiner en beschermingsprogramma’s worden afgebouwd. Daarmee verdwijnen de laatste vangnetten en worden vluchtelingen volledig aan hun lot overgelaten.”

De wereldwijde humanitaire hulp is met 35,8% gedaald

De beslissing van de Amerikaanse regering om USAID in 2025 te sluiten, had ook in Sudan verstrekkende gevolgen: in juni van dit jaar viel de financiering voor veel hulporganisaties weg. Hoewel de Amerikaanse regering de grootste donor voor Sudan blijft en financiering verstrekt aan OCHA en andere organisaties, zijn veel bestaande zorgverleners er niet in geslaagd alternatieve financiering te vinden om hun diensten voort te zetten. Daardoor sluiten steeds meer gezondheidsvoorzieningen in Sudan.

Terwijl zorgverleners in Sudan de gevolgen van het wegvallen van de Amerikaanse steun probeerden op te vangen, begonnen ook verschillende Europese regeringen hun hulp aan het land terug te schroeven. Ook de Europese en multilaterale hulpbudgetten krimpen wereldwijd. Voorlopige cijfers van de OESO¹ tonen aan dat de hulp van EU-instellingen in 2025 met 13,8 procent is gedaald, terwijl verschillende grote Europese donoren hun totale hulpuitgaven eveneens verminderden. Wereldwijd daalde de humanitaire hulp met 35,8 procent. Deze cijfers weerspiegelen niet noodzakelijk dezelfde bezuinigingen in Sudan: sommige Europese donoren hebben hun steun aan het land behouden of zelfs verhoogd. Ze tonen wel aan dat de internationale financieringsruimte sterk krimpt. In Sudan versterkt die bredere druk een ernstige gezondheidscrisis, doordat het wegvallen van specifieke financiering en het sluiten van programma’s de toegang tot gezondheidszorg verder beperken.

“Door een gezondheidscentrum te sluiten, verdwijnt geen enkele patiënt. Die patiënt wordt gewoon doorgestuurd naar de volgende voorziening”, zegt Sebastián Traficante, noodhulpcoördinator van AZG in Darfur. “Na een langere en duurdere reis komen patiënten vaak in een veel ernstigere toestand aan, terwijl het ziekenhuis mogelijk al vol zit. AZG kan sommige diensten versterken, maar we kunnen niet elke sluiting opvangen.”

Eten of genezen

In het Hamidiya-kamp voor ontheemden in Centraal-Darfur werkt een gezondheidscentrum dat voorheen kraamzorg, pediatrische en geestelijke gezondheidszorg bood, nu met een sterk verminderde capaciteit nadat een internationale hulporganisatie haar steun beëindigde. Het aantal patiënten per dag is gedaald van 200 naar amper 40 en vaccinaties zijn stopgezet. Die daling betekent niet dat mensen gezonder zijn geworden. Ze zijn gewoon gestopt met de reis naar een centrum dat hen niet langer de nodige zorg kan bieden. Een arbeider in Darfur verdient ongeveer 1² Amerikaanse dollar per dag. De 2 dollar die het kost om naar een werkend gezondheidscentrum te reizen, komt daardoor neer op ongeveer twee dagen loon. Bewoners moeten zo kiezen tussen gezondheidszorg en voedsel.

“Met dat geld kunnen we ook eten kopen”, vertelde een patiënt aan AZG. “Als er geen eten is, kan er ook geen gezondheid zijn.”

Ondanks de aanwezigheid van ongeveer 50 ngo’s in Tawila blijven er grote tekorten in de hulpverlening voor ongeveer 600.000 ontheemden. AZG runt er het enige ziekenhuis met 200 bedden en is de enige organisatie die in staat is om een grootschalige epidemische respons op te zetten. Het aantal gevallen van malaria en ondervoeding neemt nu al toe, ondanks de beperkte regenval en nog vóór het hoogtepunt van het regenseizoen. We verwachten dat deze aantallen verder zullen stijgen naarmate de regen toeneemt. In augustus namen onze teams 191 ernstig ondervoede kinderen jonger dan vijf jaar op in ons voedingscentrum voor intramurale behandeling. Bijna 22 procent van hen testte ook positief op malaria.

Deze sluitingen vinden plaats tijdens een grootschalige humanitaire crisis waarvoor de middelen ernstig tekortschieten. Volgens de VN zullen naar verwachting 825.000 kinderen jonger dan vijf jaar lijden aan ernstige acute ondervoeding. Eerder dit jaar kampten 19,5 miljoen mensen met voedselonzekerheid op crisisschaal. Dat betekent dat gezinnen niet genoeg voedsel hebben om te eten of alleen in hun basisbehoeften kunnen voorzien door maatregelen te nemen die hun overlevingskansen op lange termijn ondermijnen, zoals het verkopen van bezittingen waarvan ze afhankelijk zijn om te overleven. Toch is het responsplan van de VN ter waarde van 2,87 miljard dollar voor slechts 41 procent gefinancierd. Naar schatting is 37 procent van de gezondheidsvoorzieningen in Sudan volledig buiten gebruik.³

^{1 ​} OESO: Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

² https://logcluster.org/sites/default/files/public/2026-03/market-monitor-sudan-report-february-2026.pdf ​

³ Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie

The shoes of mothers with children in the neonatal intensive care unit (NICU) are seen outside the entrance to the unit. Those entering the unit must remove their shoes to reduce the risk of infections for the babies being treated. 21 July, Zalingei, Central Darfur. Copyright Tadeu Andre/MSFA torn Sudanese flag fly's above a closed primary health care facility in Hashayisa IDP camp., Zalingei. Cuts to international humanitarian funding have meant that IDP's and host communities across Darfur have seen facilities they userd to rely on for primary health care, no longer staffed or equiped.Jaffer Sadiq Abaker Saleh, a medical assistant who used to be employed at a primary health care centre in Hamidyam IDP camp in Zalingei. Jaffer and other former employees now volunteer at the centre but no longer have the resources needed to deliver services to the IDP's living around it. Jaffer says they can now only see 20 patients a day but before the funding was cut the site would support up to 250 patients a day.

An empty treatment area at a primary health care facility in Hamidya which saw much of its funding cut by international donors. The facility is still able to provide mental health services for survivors of sexual violence but many of the primary health care activities it provided to pregnant women, mothers, and children are not functioning.An empty waiting rooom at a health care centre in Hamidya IDP camp in Zalingei, Darfur. This centre is one of many which have been left unable to deliver services as a result of cuts to international funding of humanitarian aid in Sudan.Medical assistant Jaffer Sadiq Abaker Saleh, closes the shutters at a primary health care centre which is no longer fully functional due to funding cuts. Hamidya IDP camp, Zalingei.

Living in the shadow of humanitarian funding cuts "I don’t have work to provide him with food. We have become weak." Mohammed Khamis holds his two children during a discussion with MSF's community engagement team at the school turned IDP camp where they live.Copyright Tadeu Andre/MSFMedical teams carry out their rounds in the inpatient therepeutic feeding centre run by MSF in the Zalingei Teaching Hospital. 26 July, Zalingei, Central Darfur.Copyright Tadeu Andre/MSFPaediatrician carries out an exam on a child in the MSF run inpatient therepeutic feeding centre at the Zalingei Teaching Hospital. 26 July, Zalingei, Central Darfur. Copyright Tadeu Andre/MSFA mother feeds her child a sachet of ready to-use therepeutic food known as "plumpy nut" in the inpatient therepeutic feeding centre run by MSF in the Zalingei Teaching Hospital. 26 July, Zalingei, Central Darfur. Copyright Tadeu Andre/MSF