DR Congo: een maand na de uitbraak blijft ebolarespons ernstig tekortschieten

“Een maand later loopt de uitbraak sneller dan de respons,” zegt Kate White, coördinator medische noodhulp voor AZG in DRC. “Niemand weet precies hoe groot de uitbraak is of waar het virus zich verspreidt. Wat we wél weten, is dat de meeste behandelingscentra in de provincie Ituri overbelast zijn. Veel patiënten komen pas in een laat stadium van de ziekte aan, en de meesten waren nooit geïdentificeerd of opgevolgd als contact voordat ze zorg zochten.”

De ziekte verspreidt zich in de oostelijke provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu, waarbij Ituri goed is voor bijna 95 procent van de gevallen. De respons wordt geleid door het Congolese ministerie van Volksgezondheid en ondersteund door verschillende internationale partners en wordt uitgerold in de getroffen gebieden. Helaas bemoeilijkt onveiligheid de toegang tot bepaalde gemeenschappen, en zelfs in relatief stabiele gebieden schieten detectie, testing, contactopsporing en monitoring tekort. In het naburige Oeganda zijn bovendien 19 bevestigde gevallen gemeld.

De Congolese autoriteiten rapporteerden officieel meer dan 650 bevestigde gevallen en meer dan 130 overlijdens. Volgens AZG geven deze cijfers echter waarschijnlijk slechts een deel van de werkelijkheid weer.

“Testing blijft een van de grootste zwakke punten in de respons, ondanks recente verbeteringen in laboratoriumcapaciteit en de komst van honderden mobiele testkits in Oost-Congo, specifiek ontwikkeld voor het Bundibugyo-virus,” zegt White. “Veel gemeenschappen, vooral die in onveilige gebieden, hebben nog altijd maar beperkte toegang tot deze tests. Tegelijk krijgen behandelingscentra de labresultaten vaak pas na lange vertragingen. Zonder snellere en beter toegankelijke testing wordt het moeilijk om besmettingen op tijd op te sporen en de uitbraak onder controle te krijgen.”

In de getroffen gebieden leven miljoenen mensen al decennia met gewapend conflict, herhaaldelijke verplaatsingen, structurele tekorten in de gezondheidszorg en een beperkte humanitaire respons. Deze omstandigheden bemoeilijken de bestrijding en creëren een omgeving waarin het virus zich gemakkelijker kan verspreiden.

In Ituri, waar AZG al tientallen jaren actief is, merken we angst en wantrouwen bij sommige gemeenschappen, die argwanend staan tegenover de plotse komst van ebolateams.

“Activiteiten opzetten en informatie geven over de ziekte volstaat niet om vertrouwen op te bouwen,” zegt Frederic Lai Manantsoa, noodcoördinator voor AZG in DRC. “Er moet geluisterd worden naar de bezorgdheden van mensen, en gemeenschappen moeten mee vorm geven aan de respons.”

Voor veel gemeenschappen is deze uitbraak slechts één van meerdere gezondheidscrisissen die al jaren onvoldoende worden aangepakt. Toegang tot basisgezondheidszorg behouden is even belangrijk als de uitbraak zelf bestrijden om levens te redden.

“Zwangere vrouwen hebben nog steeds zorg nodig, kinderen moeten gevaccineerd worden en patiënten hebben behandeling nodig voor malaria en cholera,” zegt White. “Toegang tot basiszorg helpt ook om ebola-infecties sneller op te sporen in de gemeenschappen.”

Hoewel het aantal bevestigde gevallen in Noord-Kivu en Zuid-Kivu relatief laag is, kampen zij daar ook met grote problemen bij het opsporen van besmettingen en het testen van patiënten. In Noord-Kivu is er bijvoorbeeld slechts één laboratorium dat bloedstalen kan analyseren, en dat proces neemt meerdere dagen in beslag. Omdat er geen automatisch systeem is om de resultaten naar gezondheidscentra door te sturen, kan het soms bijna een week duren voor die beschikbaar zijn.

Naast de directe zorg voor patiënten stuurt AZG ook teams naar afgelegen en onveilige gebieden om de opsporing van mogelijke gevallen en de respons ter plaatse te versterken.

“Deze uitbraak kan nog onder controle worden gebracht, maar het tijdsvenster sluit snel,” zegt Lai Manantsoa. “Diagnose, het opsporen van besmettingen, toegang tot zorg en de betrokkenheid van gemeenschappen moeten dringend versterkt worden. We roepen de autoriteiten en alle betrokken partners op om alles in het werk te stellen zodat gezondheidswerkers en materiaal zich vrij kunnen verplaatsen en er een respons komt die afgestemd is op de omvang van deze crisis.”

EINDE

Noot voor de redactie

AZG-respons op de ebola-uitbraak

Sinds het begin van de uitbraak hebben AZG-teams in Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu behandelingscentra opgericht in Bunia, Mongbwalu, Komanda, Goma, Bukavu en Lwiro. Daarnaast worden extra isolatie- en behandelingsfaciliteiten voorbereid. AZG heeft de maatregelen voor infectiepreventie en -controle versterkt in de ondersteunde gezondheidsstructuren.

AZG voert verder een brede waaier aan activiteiten uit: samenwerking met gemeenschappen, ondersteuning van surveillance, training van gezondheidswerkers, veilige en waardige begrafenissen, levering van medisch materiaal en geneesmiddelen en het waarborgen van essentiële gezondheidszorg naast de ebolarespons.

Honderden ton materiaal en medicijnen zijn reeds aangevoerd vanuit Kinshasa en het buitenland, en bijna 600 medewerkers zijn momenteel betrokken bij de ebolarespons van AZG.

AZG-activiteiten in DRC

Parallel aan de ebolarespons blijft AZG zich inzetten om onafhankelijke en onpartijdige medische zorg te bieden in 16 van de 26 provincies van het land. Onze teams helpen mensen die getroffen zijn door conflict, geweld, ontheemding en ziekte-uitbraken.

Belangrijke activiteiten zijn onder meer: chirurgische zorg voor gewonden, behandeling van ondervoeding, hiv- en tuberculosezorg, reproductieve gezondheidszorg, pediatrische zorg, preventie en behandeling van malaria, preventie en bestrijding van ziekte-uitbraken en geestelijke gezondheidszorg.

Daarnaast reageren onze teams momenteel ook op andere vermijdbare uitbraken, zoals cholera en mazelen.

AZG is een onafhankelijke, neutrale en onpartijdige medische humanitaire organisatie die dringende medische hulp verleent aan mensen die getroffen zijn door gewapende conflicten, epidemieën, natuurrampen en beperkte toegang tot gezondheidszorg.