AZG: Drie jaar oorlog verwoestten alle levenslijnen van Soedan

In 2025 behandelden de teams van AZG alleen al meer dan 7.700 patiënten voor lichamelijk geweld, waaronder schotwonden, verleenden ze meer dan 250.000 spoedconsulten en voerden ze meer dan 4.200 consulten uit voor seksueel geweld. Dat seksueel geweld wordt ook zeer vaak als oorlogswapen gebruikt, waarbij vrouwen de zwaarste last dragen.

In dezelfde periode werden meer dan 15.000 kinderen jonger dan vijf jaar opgenomen in onze intramurale voedingsprogramma’s vanwege de toenemende acute ondervoeding, die daarbovenop het risico op overlijden aan anderszins behandelbare ziekten vergroot.

Samen tonen deze cijfers zien de diepgaande en verstrekkende schade van het meedogenloze geweld, met niet alleen directe slachtoffers van het conflict maar ook ernstige gevolgen voor volksgezondheid.

Een verzwakt en aangevallen gezondheidszorgsysteem

Het conflict verstoorde vaccinatieprogramma's en deed systemen voor ziektebewaking in elkaar zakken, waardoor meer ziekten zich sneller verspreiden en de opsporing van epidemieën is vertraagd. De internationale humanitaire respons — waaronder die van VN-agentschappen, met name in Darfoer — blijft bij lange na niet toereikend om vermijdbaar verlies van mensenlevens te voorkomen. Bezuinigingen maken een toch al rampzalige situatie nog erger, waarbij de bevolking opnieuw de prijs betaalt: mensen sterven aan vermijdbare oorzaken omdat de Soedanese autoriteiten en de wereld hen niet te hulp schieten.

Artsen Zonder Grenzen is getuige geweest van terugkerende uitbraken van dodelijke, maar te voorkomen ziekten in heel Soedan – van mazelen in Darfoer tot hepatitis E in de staat Jazeera, en cholera in Khartoem of Witte Nijl. In 2025 hebben we meer dan 12.000 patiënten behandeld voor mazelen en bijna 42.200 voor cholera. Deze pieken eisen het leven van de meest kwetsbaren, met name kinderen en zwangere vrouwen.

“Mijn dochtertje is te vroeg geboren omdat de oorlog ons dwong te vluchten uit Omdurman terwijl ik zwanger was”, zegt Ferdos Salih, moeder van een 11 maanden oude baby die lijdt aan mazelen en ernstige acute ondervoeding in het El Geneina Teaching Hospital, in West-Darfur. “Ze heeft veel geleden door herhaalde ziekenhuisopnames. Ook kon ze niet worden ingeënt door de oorlog.”

Daarnaast zijn ziekenhuizen geplunderd, gebombardeerd en bezet. Medisch personeel is bedreigd, vastgehouden of gedwongen te vluchten. Ambulances zijn verhinderd om de gewonden te bereiken.

Sinds april 2023 zijn meer dan 2.000 mensen omgekomen en 720 gewond geraakt bij 213 aanvallen op gezondheidsvoorzieningen in het hele land — in 2025 was Soedan volgens de WHO verantwoordelijk voor 82% van alle sterfgevallen wereldwijd als gevolg van aanvallen op de gezondheidszorg. In diezelfde periode heeft Artsen Zonder Grenzen 100 gewelddadige incidenten gedocumenteerd die gericht waren tegen haar personeel, ondersteunde voorzieningen en medische voorraden.

Nog op 2 april resulteerde een aanval op het Al Jabalain-ziekenhuis, naar verluidt uitgevoerd door de RSF, in 10 doden, waaronder zeven medische medewerkers, van wie sommigen eerder bij Artsen Zonder Grenzen hadden gewerkt. Slechts twee weken eerder, op 20 maart, stierven 70 mensen waaronder 15 kinderen tijdens een aanval op het El Daein-ziekenhuis in Oost-Darfoer, naar verluidt door de Soedanese strijdkrachten.

Maar ondanks de voortdurende dreigingen, herhaalde aanvallen van beide strijdende partijen en de aanhoudende internationale onverschilligheid, blijven Soedanese vrijwilligers en medisch personeel buitengewone toewijding tonen en streven ze ernaar zorg te bieden waar die het hardst nodig is.

“De Soedanese autoriteiten maken het voor Artsen Zonder Grenzen en andere humanitaire actoren soms onmogelijk om levensreddende zorg te verlenen of uit te breiden – hetzij door onze toegang tot bepaalde gebieden te blokkeren, hetzij door ons te verhinderen activiteiten uit te voeren, zelfs nadat we zijn aangekomen,” zegt Amande Bazerolle, hoofd van de missie van Artsen Zonder Grenzen in Soedan. “Doordat we worden verhinderd in te grijpen, wordt Artsen Zonder Grenzen in een onaanvaardbare positie gedwongen: niet in staat om te reageren op vermijdbaar lijden en sterfte, ondanks dat we daar klaar en bereid voor zijn.”

Vandaag de dag is de uitgestrekte regio Kordofan – in het zuid-centrale deel van het land – de meest onstabiele en actieve conflictzone en wordt gevreesd dat dit de volgende plek wordt waar wreedheden plaatsvinden, zoals die in het verleden in andere regio’s, waaronder Darfoer, Khartoem of Gezira, hebben plaatsgevonden. Het is ook een van de minst toegankelijke gebieden voor humanitaire organisaties, waardoor gemeenschappen nog kwetsbaarder worden naarmate het geweld toeneemt.

Een patroon van niet-aflatend geweld tegen burgers

De afgelopen maanden heeft Artsen Zonder Grenzen een verontrustende verschuiving waargenomen in de manier waarop de oorlog wordt gevoerd, waaronder een uitgebreid gebruik van drones door zowel de RSF als de SAF. Deze aanvallen vinden steeds vaker ver buiten de frontlinies plaats en richten zich op logistieke infrastructuur en dichtbevolkte burgergebieden.

Sinds februari heeft Artsen Zonder Grenzen ongeveer 400 mensen behandeld voor verwondingen door drones, nadat aanvallen burgergebieden in Oost-Tsjaad en in verschillende delen van Darfoer troffen. Volgens de Verenigde Naties zijn bij deze aanvallen tussen 1 januari en 15 maart meer dan 500 burgers omgekomen.

“De teams krijgen patiënten binnen met gruwelijke verwondingen: patiënten met doorborende wonden, geamputeerde ledematen, verwoestende brandwonden – van wie velen al overleden zijn tegen de tijd dat ze het ziekenhuis bereiken”, zegt Muriel Boursier, noodhulpcoördinator van Artsen Zonder Grenzen in Darfoer. “De omvang van het geweld en de wreedheden waarvan we getuige zijn, is ondraaglijk.”

Deze aanvallen, uitgevoerd met flagrante minachting voor het internationaal humanitair recht, zijn niet altijd gericht op militaire doelen. Dit betekent opnieuw een ernstige verslechtering in een conflict waarin het lijden van de bevolking steeds groter wordt.

Een collectief politiek falen

De crisis in Soedan is niet alleen een humanitaire ramp – het is ook een collectief politiek falen. Na drie jaar van wat de grootste humanitaire crisis ter wereld is geworden, heeft de reactie van regeringen en internationale organisaties niet eens aan de meest elementaire verwachtingen voldaan.

Herhaalde waarschuwingen voor wreedheden, waaronder die begaan tegen niet-Arabische gemeenschappen in El Fasher door de RSF, hebben niet geleid tot zinvolle maatregelen.

Ondertussen sterven er elke dag kinderen, moeders en anderen in de gemeenschappen – hetzij door willekeurig geweld tegen burgers, waaronder massamoorden, uithongering, marteling en verkrachting, hetzij door een gebrek aan basisvoorzieningen die het internationale humanitaire systeem geacht wordt te leveren.

Sinds april 2023 zijn bijna 14 miljoen mensen uit hun huizen verdreven, en velen moesten meerdere keren vluchten, waarbij ze alles verloren. De twee strijdende partijen, die voorheen de regering van Soedan vormden, ontmantelen het vermogen van het land om zijn eigen bevolking te beschermen, te genezen en te onderhouden.

“Nu meer dan ooit zijn de bescherming van burgers, het respecteren van gezondheidszorginstellingen, het afleggen van verantwoording voor wreedheden en blijvende humanitaire toegang urgent en niet onderhandelbaar”, zegt Amande Bazerolle. “Drie jaar oorlog hebben Soedan al onmetelijke schade berokkend. Als we toestaan dat deze koers wordt voortgezet, lopen we het risico een hele generatie te veroordelen.”

De strijdende partijen en hun bondgenoten moeten onmiddellijk concrete stappen ondernemen om burgers te beschermen. Zij moeten ter verantwoording worden geroepen voor de voortdurende schendingen die de bevolking enorm veel leed berokkenen.

Invloedrijke internationale actoren moeten dringend betekenisvolle diplomatieke druk uitoefenen op degenen die de conflictpartijen financieren, bewapenen of politiek steunen. Hoewel zij tot nu toe tragisch genoeg hebben nagelaten hun invloed aan te wenden om massale wreedheden te stoppen, is er nog steeds een kans om de situatie te beïnvloeden en verdere misdaden te voorkomen.

Zwijgen en nietsdoen verlengen het lijden van miljoenen mensen.